Për dëmtime të rënda trupore nga aksidenti rrugor, sigurimi TPL paguan sipas formulave të Rregullores së AMF nr. 125/2021, brenda kufirit minimal për person: 32 000 000 lekë për kontratat e lidhura në vitin 2026 dhe 30 000 000 lekë për ato të vitit 2025. Llogaritja: dëmi biologjik varet nga mosha dhe shkalla e paaftësisë, deri në 110 000 lekë për çdo 10%; dëmi moral dhe dëmi ekzistencial janë secili një raport fiks i dëmit biologjik sipas shkallës së paaftësisë (nga 3/4 te paaftësia deri në 30%, deri në 3/2 te paaftësia mbi 75%). Shtohen të ardhurat e humbura, sipas formulës së Nenit 14 të rregullores, dhe shpenzimet spitalore e farmaceutike të dokumentuara. Totali varet nga mosha, gjinia, të ardhurat dhe shkalla e paaftësisë. Bazimi: Ligji Nr. 32/2021, Neni 25; Rregullorja e AMF nr. 125/2021, Nenet 14 dhe 17-21. Kodi Civil, Nenet 641-642, vlen për rrugën gjyqësore.
“Dëmtim i rëndë trupor” është një term i përdorur shpesh, por jo gjithmonë me kuptim të qartë juridik. Për dëmshpërblimin nga sigurimi TPL, as Ligji Nr. 32/2021, as Rregullorja e AMF nr. 125/2021 nuk kanë një kategori të veçantë me shuma për dëmtimet e rënda. Shumat varen nga shkalla e paaftësisë së përhershme, nga mosha dhe nga të ardhurat e vërtetuara. Në këtë artikull, me dëmtim të rëndë kuptojmë dëmtimin që lë paaftësi të lartë të përhershme dhe që e ndryshon punën e jetën e përditshme të të dëmtuarit.
1. Çfarë konsiderohet “dëmtim i rëndë trupor” sipas ligjit
Ligji shqiptar nuk e ka të përkufizuar shprehimisht termin “dëmtim i rëndë”. Për sigurimin TPL, vendimtare është shkalla e humbjes së aftësisë për punë. Këtë e jep KMCAP (Komisioni Mjekësor i Caktimit të Aftësisë për Punë) ose komisioni mjekësor i ngritur nga shoqëria e sigurimit, me të paktën 3 mjekë specialistë, duke u mbështetur në tabelën nr. 2 të rregullores (Neni 14, pika 5). Akti i ekspertimit të mjekësisë ligjore është provë e dobishme në dosje, por nuk e cakton vetë shkallën. Shumën e përcaktojnë tre të dhëna:
- Shkalla e paaftësisë së përhershme — sipas saj ndryshojnë shuma e dëmit biologjik (kufiri është 30%) dhe raportet e dëmit moral e ekzistencial (kufijtë janë 30%, 45%, 60% dhe 75%)
- Mosha — ajo përcakton shumën e dëmit biologjik dhe, bashkë me gjininë, koeficientin e të ardhurave të humbura
- Të ardhurat e vërtetuara — ato janë baza e llogaritjes së të ardhurave të humbura
Nevoja për ndihmesë të vazhdueshme nuk ka zë më vete. Ajo ndikon aty ku tabela nr. 2 e merr parasysh te përqindja: për shembull, tetrapareza është 70% kur pacienti lëviz me ndihmën e të tjerëve dhe 30% kur lëviz pa të (pikat 5.4.1.5 dhe 5.4.1.6). As pamundësia për të ushtruar profesionin e mëparshëm nuk e ndryshon vetvetiu shumën.
Shembuj konkretë: amputim gjymtyre, dëmtim i shtyllës kurrizore me parezë ose tetraplegji, dëmtim cerebral me ndikim njohës, humbja e shqisave (verbëria, shurdhimi), dëmtim i organeve vitale. Secili prej tyre vlerësohet me përqindjen që ka në tabelën nr. 2, dhe shuma rrjedh nga ajo përqindje dhe nga mosha. Për shembull, humbja e kërcirit me cung të përshtatshëm për protezë është 40% (pika 5.2.1.9). Nuk ka një shkallë më të lartë shumash vetëm sepse dëmtimi quhet i rëndë.
“Personi që i ka shkaktuar tjetrit një dëm në shëndetin e tij, detyrohet ta shpërblejë dëmin, duke patur parasysh humbjen ose pakësimin e aftësisë për punë të të dëmtuarit, shpenzimet që janë bërë për mjekimin e tij, si dhe shpenzime të tjera që kanë lidhje me dëmin e shkaktuar.”
2. Cilat figura dëmi mbulohen
Për një dëmtim të rëndë trupor, sigurimi TPL mbulon dëmin pasuror, tre zërat e dëmit jopasuror (biologjik, moral dhe ekzistencial) dhe zërat e familjarëve:
- Dëmi biologjik — llogaritet sipas moshës dhe shkallës së paaftësisë së përhershme, jo më shumë se 110 000 lekë për çdo 10% (Ligji 32/2021, Neni 25/4/a; Rregullorja e AMF, Neni 18)
- Dëmi moral — dhimbja dhe vuajtja shpirtërore. Është raport fiks i dëmit biologjik, sipas shkallës së paaftësisë: deri në 30%, 3/4; mbi 30% deri në 45%, 4/5; mbi 45% deri në 60%, sa dëmi biologjik; mbi 60% deri në 75%, 5/4; mbi 75%, 3/2 (Rregullorja e AMF, Neni 19/2/a). Ky është shkallëzimi i raporteve 3/4 deri në 3/2 të Ligjit 32/2021, Neni 25/4/b, jo një hapësirë për të zgjedhur
- Dëmi ekzistencial — ndryshimi rrënjësor i kushteve të jetës (pamundësia për të bërë sport, hobi, marrëdhënie shoqërore, jetë familjare normale). Llogaritet veçmas, me të njëjtat raporte si dëmi moral (Rregullorja e AMF, Neni 20/2/a; Ligji 32/2021, Neni 25/4/c)
- Dëmi pasuror — të ardhurat e humbura, kur vërtetohet humbja e tyre (Ligji 32/2021, Neni 25/3/a), dhe shpenzimet spitalore e farmaceutike të kryera gjatë periudhës së paaftësisë, të vërtetuara me dokumente të rregullta (Rregullorja e AMF, Neni 14/1)
- Dëmi për familjarët — çdo prind, fëmijë ose bashkëshort merr jo më shumë se 1/5 e dëmit moral dhe jo më shumë se 1/5 e dëmit ekzistencial të të dëmtuarit; çdo vëlla ose motër merr jo më shumë se gjysmën e shumës së tyre (Ligji 32/2021, Neni 25/4/ç dhe d)
Rehabilitimi, protezat, përshtatja e banesës dhe ndihmesa e vazhdueshme nuk janë zëra më vete as në Ligjin 32/2021, as në rregullore. Ndaj shoqërisë së sigurimit, shpenzime të tilla njihen kur hyjnë te shpenzimet spitalore e farmaceutike të vërtetuara me dokumente të rregullta (Rregullorja e AMF, Neni 14, pika 1). Kur komisioni pranë ministrisë përgjegjëse për shëndetësinë rekomandon kurim jashtë vendit, shoqëria i paguan klinikës sipas faturave, dhe këto shpenzime konsiderohen dëmshpërblim (Rregullorja e AMF, Neni 22). Shpenzime të tjera mund të ngrihen në gjykatë mbi bazën e Kodit Civil, Neni 641 (“shpenzime të tjera”), por ai nen nuk i ndryshon shumat e rregullores për kërkesën ndaj sigurimit.
Të gjithë këta zëra llogariten brenda kufirit minimal të përgjegjësisë për person: 32 000 000 lekë për kontratat e lidhura në vitin 2026, 30 000 000 lekë për ato të vitit 2025, ndërsa kontratat nga viti 2027 mbeten te shifra e vitit 2026 (Ligji 32/2021, Neni 25, pikat 5, 9 dhe 10). Vlen viti i kontratës, jo viti i aksidentit. Kontrata mund të përcaktojë edhe një vlerë më të lartë (Neni 25, pika 1).
3. Tabela e shumave për paaftësi 30-100%
Më poshtë janë shifrat për dëmin jopasuror (biologjik + moral + ekzistencial) — pra para se të llogariten të ardhurat e humbura dhe shpenzimet spitalore e farmaceutike, që janë gjithmonë veç dhe varen nga rasti. Dëmi biologjik varet nga mosha dhe shkalla e paaftësisë (Rregullorja e AMF, Neni 18, pika 3):
| Mosha | Paaftësi deri në 30% | Paaftësi mbi 30% |
|---|---|---|
| Deri në 20 vjeç | 100 000 lekë | 110 000 lekë |
| 21 deri në 30 vjeç | 85 000 lekë | 100 000 lekë |
| 31 deri në 50 vjeç | 50 000 lekë | 85 000 lekë |
| 51 deri në 70 vjeç | 40 000 lekë | 65 000 lekë |
| Mbi 70 vjeç | 35 000 lekë | 55 000 lekë |
Neni 18, pika 3, i jep këto shuma pa thënë për çfarë njësie janë. Ne i lexojmë së bashku me kufirin e pikës 2, pra për çdo 10% paaftësi, dhe mbi këtë lexim janë llogaritur shifrat e tabelës më poshtë. Tabela jep shumën e tre zërave bashkë, në lekë, sipas moshës, me raportin e dëmit moral dhe ekzistencial që vlen për atë shkallë:
| Paaftësia | Deri në 20 vjeç | 21–30 vjeç | 31–50 vjeç | 51–70 vjeç | Mbi 70 vjeç |
|---|---|---|---|---|---|
| 30% (raporti 3/4) |
750 000 | 637 500 | 375 000 | 300 000 | 262 500 |
| 50% (sa dëmi biologjik) |
1 650 000 | 1 500 000 | 1 275 000 | 975 000 | 825 000 |
| 70% (raporti 5/4) |
2 695 000 | 2 450 000 | 2 082 500 | 1 592 500 | 1 347 500 |
| 90% (raporti 3/2) |
3 960 000 | 3 600 000 | 3 060 000 | 2 340 000 | 1 980 000 |
| 100%, paaftësi e plotë (raporti 3/2) |
4 400 000 | 4 000 000 | 3 400 000 | 2 600 000 | 2 200 000 |
Shembull ilustrues: një i dëmtuar 40 vjeç me paaftësi 70% do të kishte dëm biologjik 7 × 85 000 = 595 000 lekë, dëm moral 5/4 × 595 000 = 743 750 lekë dhe dëm ekzistencial 743 750 lekë, gjithsej 2 082 500 lekë.
Shtoni mbi këto shifra: të ardhurat e humbura, sipas formulës në seksionin 4, dhe shpenzimet spitalore e farmaceutike të vërtetuara me dokumente të rregullta. Humbja e të ardhurave varet nga të ardhurat, mosha, gjinia dhe shkalla e paaftësisë. Sigurimi nuk paguan më shumë se kufiri i përgjegjësisë së kontratës, edhe kur përllogaritja del më e lartë (Rregullorja e AMF, Neni 21, pika 1).
“a) vlera e dëmit biologjik për çdo person të dëmtuar do të jetë jo më shumë se 110 000 (njëqind e dhjetë mijë) lekë për çdo 10% të shkallës së paaftësisë së përhershme, të pjesshme ose të plotë. Shuma e përfitimit e parashikuar në këtë pikë duhet të bazohet në moshën dhe shkallën e paaftësisë së të dëmtuarit;”
4. Humbja e të ardhurave — formula konkrete
Për dëmtimet e rënda, humbja e të ardhurave mund të kalojë vetë vlerën e dëmit jopasuror, siç tregojnë shembujt më poshtë. Ligji e përcakton kështu:
“a) në rastin e dëmeve me pasojë paaftësi të përhershme për punë, kur vërtetohet humbja e të ardhurave, përfitimi llogaritet si produkt i të ardhurave vjetore neto me koeficientin e shumës së kapitalizuar, moshës së daljes në pension dhe humbjes së aftësisë për punë. Kur i/e dëmtuari/a ka qenë në marrëdhënie pune/i vetëpunësuar do të referohet në mesataren e të ardhurave neto për 3 vitet e fundit, ndërsa kur nuk ka qenë në marrëdhënie pune në kohën e ngjarjes do të referohet në pagën minimale zyrtare bruto të vendbanimit në kohën e ngjarjes.”
Rregullorja e AMF (Neni 14, pika 1) e kthen këtë në formulë: Dëmshpërblimi = të ardhurat vjetore × koeficienti i shumës së kapitalizuar × koeficienti i moshës së daljes në pension × koeficienti i humbjes së aftësisë për punë. Koeficienti i shumës së kapitalizuar merret nga tabela nr. 1 e rregullores, sipas moshës dhe gjinisë. Koeficienti i moshës së daljes në pension është 0.90, ose 0.80 kur i dëmtuari ka qenë në pension, dhe nuk është numri i viteve deri në pension. Koeficienti i humbjes së aftësisë për punë është shkalla që jep komisioni mjekësor.
Shembuj ilustrues, hipotetikë, për burra që nuk kanë qenë në pension, me të ardhura neto mesatare për 3 vitet e fundit sa shifra mujore × 12:
- Burrë 35 vjeç, 60 000 lekë/muaj, paaftësi 60%: 720 000 × 21.87 × 0.90 × 0.60 = 8 503 056 lekë
- Burrë 50 vjeç, 45 000 lekë/muaj, paaftësi 50%: 540 000 × 17.83 × 0.90 × 0.50 = 4 332 690 lekë
- Burrë 28 vjeç, i vetëpunësuar, 100 000 lekë/muaj të deklaruara dhe të konfirmuara, paaftësi 80%: 1 200 000 × 23.25 × 0.90 × 0.80 = 20 088 000 lekë
Për gratë, koeficienti i tabelës nr. 1 është më i lartë: në të njëjtat raste, shumat do të ishin 8 895 744, 4 646 160 dhe 20 856 960 lekë.
Shifrat ndryshojnë në varësi të të ardhurave të konfirmuara nga organet kompetente, prandaj kanë rëndësi deklaratat tatimore, kontratat e punës dhe dëshmitë e vetëpunësimit. Paga minimale zyrtare bruto merret si bazë kur i dëmtuari nuk ka qenë në marrëdhënie pune në kohën e ngjarjes, kur është i mitur deri në 16 vjeç, si edhe për ato periudha brenda 3 viteve kur nuk ka qenë në marrëdhënie pune (Neni 14, pika 2). Për këtë arsye, dokumentet e të ardhurave ia vlen të mblidhen që në fillim.
5. Rishikimi i shumës në të ardhmen
Kodi Civil ka një dispozitë për ndryshimin e masës së shpërblimit në të ardhmen:
“Masa e shpërblimit të dëmit mund të ndryshojë në të ardhmen, në varësi të përmirësimit apo rëndimit të shëndetit ose të shtimit apo pakësimit të aftësisë për punë të të dëmtuarit, në krahasim me kohën e caktimit të shpërblimit dhe të ndryshimeve që mund të ketë pësuar paga e të dëmtuarit.”
Ky nen i përket rrugës gjyqësore sipas Kodit Civil. Ndaj shoqërisë së sigurimit, as Ligji Nr. 32/2021, as Rregullorja e AMF nuk parashikojnë rishikimin e shumës: të ardhurat merren sipas mesatares së 3 viteve ose sipas pagës minimale në kohën e ngjarjes (Rregullorja e AMF, Neni 14, pika 2), ndërsa pagesa dhe deklarimi i pranimit e shuajnë përfundimisht detyrimin e shoqërisë (Ligji Nr. 32/2021, Neni 10, pika 9). Prandaj, nëse gjendja shëndetësore mund të rëndohet, flisni me avokat para se të nënshkruani deklaratën e pranimit.
6. Afatet ligjore dhe pse mos pritet stabilizimi
Pyetja që lind vetvetiu: “A duhet të pres derisa të stabilizohet shëndeti për të nisur procesin?” Përgjigjja juridike është jo — kërkesa për dëmshpërblim te shoqëria e sigurimit ose te Byroja Shqiptare e Sigurimit duhet paraqitur brenda 2 viteve nga data e aksidentit (Rregullorja e AMF, Neni 5, pika 2), edhe nëse % e paaftësisë caktohet më vonë.
Në dëmtimet serioze, vlerësimi mjekësor bëhet kur gjendja shëndetësore ka arritur përmirësimin maksimal, dhe koeficienti i paaftësisë nuk mund të përcaktohet para 6 muajve nga data e dëmtimit, përveç kur palët kanë rënë dakord ndryshe (shënimet e tabelës nr. 2 të rregullores). Për dëmet ndaj personit, shoqëria e trajton kërkesën brenda 90 ditëve nga depozitimi i saj me dokumentacionin e plotë dhe e kryen pagesën brenda 14 ditëve pas përfundimit të afatit të trajtimit dhe nënshkrimit të deklaratës së pranimit (Ligji Nr. 32/2021, Neni 10, pikat 1, 2 dhe 4).
Për padinë në gjykatë, Kodi Civil ka afatet e veta të parashkrimit:
“ç) dy vjetëve paditë për pagimin e shpërblimit sipas kontratës së sigurimit dhe risigurimit, si edhe të shumës përkatëse të rrjedhur nga sigurimi i detyrueshëm;”
“dh) tre vjetëve paditë për shpërblimin e dëmit jo kontraktor dhe paditë për kthimin e përfitimit pasuror pa të drejtë.”
Afati prej dy vjetësh i përket padisë për shumën nga sigurimi i detyrueshëm, ndërsa ai prej tre vjetësh padisë për dëm jokontraktor, ku koha fillon nga dita kur i dëmtuari ka ditur ose duhej të dinte për dëmin dhe për personin që e ka shkaktuar (Neni 120). Afati prej tre vjetësh nuk e zgjat afatin 2-vjeçar të kërkesës te shoqëria e sigurimit.
Mos u mbështetni te hapja e dosjes për ta “ngrirë” afatin. Neni 129/e i Kodit Civil e pezullon parashkrimin për paditë nga dëmtimi i shëndetit vetëm nga dita kur kërkesa i paraqitet organit të sigurimeve shoqërore shtetërore dhe deri në ditën kur caktohet pensioni ose refuzohet kërkesa. Ky organ nuk është shoqëria e sigurimit. Nëse çështja po zgjat, flisni me avokat para se të kalojë afati, edhe për ndërprerjen e parashkrimit sipas Nenit 131 të Kodit Civil.
Shembull hipotetik, vetëm për të treguar si funksionojnë formulat: një burrë 38 vjeç, i punësuar, jo në pension, me të ardhura neto mesatare për 3 vitet e fundit 95 000 lekë/muaj (1 140 000 lekë në vit), mbetet me paaftësi të përhershme 70%. Koeficienti i tij në tabelën nr. 1 është 21.20. Të ardhurat e humbura: 1 140 000 × 21.20 × 0.90 × 0.70 = 15 225 840 lekë. Dëmi biologjik: 7 × 85 000 = 595 000 lekë. Dëmi moral: 5/4 × 595 000 = 743 750 lekë. Dëmi ekzistencial: 743 750 lekë. Gjithsej: 17 308 340 lekë, pa shpenzimet spitalore e farmaceutike të dokumentuara, që shtohen. Çdo prind, fëmijë ose bashkëshort mund të përfitojë deri në 148 750 lekë dëm moral dhe deri në 148 750 lekë dëm ekzistencial, ndërsa çdo vëlla ose motër deri në 74 375 lekë për secilin zë. Ky nuk është premtim për asnjë rast real: shuma e vërtetë varet nga të ardhurat e provuara dhe nga shkalla e paaftësisë që jep komisioni mjekësor.
7. Si ju ndihmon Valore
Dosjet e dëmtimit të rëndë trupor janë teknikisht të vështira. Kërkojnë ekspertizë mjekësore të pavarur (jo vetëm raportin që ofron shoqëria e sigurimit), kontroll të llogaritjes së humbjes së të ardhurave sipas formulës së rregullores, kontestim të % së paaftësisë kur është nënvlerësuar, dhe ndonjëherë proces gjyqësor për të arritur shumën që përcakton ligji. Ekipi i Valore e administron të gjithë procesin nga fillimi — duke përfshirë edhe ndihmesë me dokumentacionin mjekësor. Konsultimi është falas dhe pagesa bëhet vetëm në rast rezultati.
Kontakt: Telefononi +355 4 530 1358 ose plotësoni formën e kontaktit. Konsulentët tanë janë në dispozicion 24 orë në ditë, edhe në shtëpi ose me video-call.
Përfundim
Për dëmtimet e rënda trupore, shumat ndaj sigurimit llogariten me formula, brenda kufirit minimal për person: 32 milionë lekë për kontratat e lidhura në vitin 2026 dhe 30 milionë lekë për ato të vitit 2025. Shifrat reale rrjedhin nga ajo që provohet: % e paaftësisë, mosha, të ardhurat e vërtetuara dhe dokumentet e shpenzimeve spitalore e farmaceutike. Prandaj oferta e sigurimit duhet kontrolluar zë për zë me këto formula. Asnjë i dëmtuar nuk duhet të pranojë ofertën e parë pa konsulencë juridike.
Pse Valore
Jemi në krahun tuaj, jo të sigurimeve
Kur dëmtimi ju ndryshon punën dhe jetën e përditshme, shuma duhet të mbulojë edhe vitet që vijnë. Ja si punon Valore në çështje të tilla.
- Mbi 28 vjet përvojëPrej më shumë se 28 vitesh menaxhojmë çështje dëmshpërblimi në fushën civile dhe penale.
- Mbi 400 profesionistëNë ekipin tonë punojnë avokatë, konsulentë ligjorë, inxhinierë të aksidenteve, mjekë ligjorë dhe psikologë.
- Konsultimi është falasNa tregoni çfarë ndodhi. Për konsultimin nuk paguani asgjë.
- Pagesë vetëm në rast rezultatiPagesa jonë është përqindje e dëmshpërblimit që merrni dhe caktohet kur na e besoni çështjen. Të gjitha shpenzimet e nevojshme i përballojmë ne.
- Në dispozicion 24 orë në ditëKonsulentët tanë ju takojnë në shtëpi ose me video-call. Jemi gati të ndërhyjmë në të gjithë Shqipërinë.
- I njëjti sistem si në ItaliSistemin e strukturuar dhe të certifikuar që zbatojmë në Itali, tani e ofrojmë edhe për Shqipërinë.
Tiranë, Bulevardi Dëshmorët e Kombit, Kullat Binjake, kulla 1, kati 10, dera 33 · info@valore.al
Lexoni gjithashtu: