Oferta e parë e sigurimit mund të jetë e saktë, por mund të ketë edhe zëra që mungojnë ose që janë llogaritur gabim. Nëse ju nënshkruani deklaratën e pranimit, Neni 10, pika 9 i Ligjit 32/2021 e bën përfundimtar: detyrimi i sigurimit shuhet përgjithmonë dhe ju nuk mund të kërkoni asnjë lek më shumë. Rregulli i vetëm i sigurt: kurrë mos nënshkruani deklaratën pa konsulencë ligjore. Krahasoni ofertën me llogaritjen sipas Nenit 25 të Ligjit 32/2021 dhe Rregullores së AMF nr. 125/2021: dëmin biologjik, moral dhe ekzistencial, humbjen e të ardhurave, shpenzimet spitalore dhe farmaceutike dhe, kur afati ligjor nuk është respektuar, interesin e vonesës.
Pas javësh pritjeje, ju vjen një telefonatë ose një letër: “Kemi vlerësuar dosjen tuaj. Oferta për dëmshpërblim është X lekë. Nënshkruani deklaratën dhe brenda 14 ditësh do të keni paratë në llogari.” Ky është momenti më i rrezikshëm i të gjithë procesit. Një nënshkrim i nxituar e mbyll çështjen përfundimisht, edhe nëse në ofertë ka mbetur jashtë diçka që ju takon. Ky udhëzues shpjegon pse dhe si të veproni.
1. Ku mund të jetë e ulët oferta e parë
Oferta nuk është automatikisht e gabuar, por as automatikisht e plotë. Ajo del nga një llogaritje që ka rregulla të shkruara, prandaj mund të kontrollohet. Këto janë pikat ku mund të ketë mangësi:
Këtu nuk ka minimum dhe maksimum për të negociuar. Dëmi biologjik del nga tabela e Nenit 18/3 të Rregullores së AMF, sipas moshës dhe shkallës së paaftësisë. Dëmi moral dhe ai ekzistencial dalin nga një raport i caktuar sipas shkallës: për shembull, deri në 30% raporti është 3/4 e dëmit biologjik, ndërsa 3/2 zbatohet vetëm mbi 75%. Ajo që duhet kontrolluar është nëse oferta ka përdorur moshën dhe shkallën e saktë dhe raportin që i përket asaj shkalle.
Nëse oferta ju vjen me një “afat përgjigjeje” të shkurtër, si “brenda javës, ndryshe do të mbyllim dosjen”, mos nxitoni. Neni 10 i Ligjit 32/2021 nuk vendos afat të tillë për t’iu përgjigjur ofertës. Kini parasysh se kërkesa për dëmshpërblim paraqitet brenda 2 viteve nga data e aksidentit (Neni 5/2 i Rregullores së AMF): kjo kohë ka filluar të ecë që nga aksidenti dhe nuk është një afat i ri për të vendosur mbi ofertën.
Dëmi jopasuror përbëhet nga tri forma: dëmi biologjik, dëmi moral dhe dëmi ekzistencial (Neni 17/3 i Rregullores së AMF). Një ofertë që mbulon vetëm shpenzimet, të ardhurat e humbura dhe dëmin biologjik ka lënë jashtë dy zëra. Shoqëria duhet ta dokumentojë njoftimin për shumën duke bashkëngjitur aktin e vlerësimit të dëmit (Neni 7/5 i Rregullores): kërkojeni dhe shikoni nëse këta zëra dalin veçmas.
Shoqëria duhet ta trajtojë kërkesën brenda 90 ditëve kalendarike për dëme ndaj personit dhe brenda 30 ditëve për dëme ndaj pronës mbi 100 000 lekë, duke llogaritur nga depozitimi i kërkesës me dokumentacionin e plotë (Neni 10/1 dhe 10/2 i Ligjit 32/2021). Dëmet ndaj pronës deri në 100 000 lekë paguhen brenda 14 ditëve kalendarike nga paraqitja e kërkesës (Neni 12 i Ligjit 32/2021). Në rastet e tjera, pagesa kryhet brenda 14 ditëve kalendarike pas përfundimit të trajtimit dhe nënshkrimit të deklaratës. Nëse afatet e Nenit 10 nuk respektohen, keni të drejtën e interesit për çdo ditë kalendarike vonesë (Neni 10/4). Kjo e drejtë dhe afatet e trajtimit nuk zbatohen për aksidentet me mjete me karton jeshil, as me mjete të pasiguruara ose të paidentifikuara sipas Nenit 41 (Neni 10/11).
Përqindjen nuk e cakton vlerësuesi që llogarit shumën. Atë e jep KMCAP-i ose komisioni mjekësor i ngritur nga vetë shoqëria e sigurimit, me të paktën 3 mjekë specialistë, duke u mbështetur në tabelën nr. 2 të Rregullores (Neni 14/5). Kontrolloni kush e ka dhënë dhe si është klasifikuar dëmtimi juaj. Një raport mjeko-ligjor mund të jetë provë e dobishme kur e kundërshtoni, por nuk e zëvendëson vetvetiu këtë përqindje.
2. Deklarata e pranimit — nënshkrimi shuan përgjithmonë
Kjo është dispozita më e rëndësishme që çdo i dëmtuar duhet të dijë përpara se të nënshkruajë çdo dokument nga sigurimi:
“9. Ekzekutimi i vlerës së dëmshpërblimit që rrjedh nga kontrata e sigurimit të detyrueshëm dhe deklarimi formal i pranimit të vlerës nga pala e dëmtuar ose përfituese, shuajnë përfundimisht detyrimin e shoqërisë së sigurimit. Pala përfituese e dëmshpërblimit nuk ka të drejtë të kërkojë vlerë tjetër dëmshpërblimi, të ndryshme nga ajo që ka pranuar me vullnet të lirë nëpërmjet nënshkrimit të marrëveshjes dhe/ose deklaratës së pranimit të vlerës.”
Le t’i zbërthejmë fjalët kritike:
- “Shuajnë përfundimisht detyrimin” — pas nënshkrimit, sigurimi nuk ka më asnjë detyrim ligjor ndaj jush për këtë dosje.
- “Nuk ka të drejtë të kërkojë vlerë tjetër dëmshpërblimi” — as përmes ankimit, as përmes AMF-së, as përmes padisë civile. E drejta shuhet.
- “Të ndryshme nga ajo që ka pranuar” — vlera e pranuar është vlera e vetme e mundshme. Nuk ka rihapje.
Kjo dispozitë ka logjikë ligjore (marrëveshja finale duhet të mbyllet), por krijon rrezikun më të madh të procesit. Nëse oferta ka lënë jashtë një zë ose është nisur nga një përqindje e gabuar, diferencën nuk mund ta kërkoni më pas nënshkrimit. Prandaj kontrolli bëhet para nënshkrimit, jo pas tij.
Rregulli i artë: asnjë nënshkrim mbi dokumente të sigurimit pa i lexuar plotësisht dhe pa konsultim me avokat. Kjo përfshin edhe “marrëveshje paraprake”, “deklarime provizore”, “kërkesa për transferim bankar” — çdo dokument që ka fjalë “pranoj vlerën” ose “shuaj kërkesat” është potencialisht përfundimtar.
3. Çfarë mund të mungojë në ofertë
Sipas Nenit 25 të Ligjit 32/2021 dhe Rregullores së AMF nr. 125/2021, dëmi ndaj personit ka zëra pasurorë dhe jopasurorë, secili me llogaritjen e vet. Këta janë zërat që oferta duhet të përfshijë, sipas rastit:
| Zëri i dëmit | Bazë ligjore | Çfarë të kontrolloni |
|---|---|---|
| Shpenzime spitalore dhe farmaceutike | Rregullorja e AMF, Neni 14/1, 16/5 | Shtohen ato të kryera gjatë periudhës së paaftësisë dhe të vërtetuara me dokumente të rregullta. Ruani çdo faturë. |
| Paga e humbur (paaftësi e përkohshme) | Neni 25/3/c; Rregullorja e AMF, Neni 16 | Deri në 6 muaj. I punësuar: diferenca midis pagës së muajit të fundit dhe pagës nga raportet mjekësore. I papunë: paga minimale × ditët e punës ÷ 22. Nën 16 vjeç ose pensionist: shpenzimet spitalore dhe farmaceutike. |
| Të ardhurat e humbura (paaftësi e përhershme) | Neni 25/3/a; Rregullorja e AMF, Neni 14 | Të ardhurat vjetore × koeficienti i tabelës nr. 1 (sipas moshës dhe gjinisë) × 0.90 (0.80 për pensionistin) × humbja e aftësisë për punë. Ky zë llogaritet kur vërtetohet humbja e të ardhurave (Neni 25/3/a). |
| Dëmi biologjik (paaftësi e përhershme) | Neni 25/4/a; Rregullorja e AMF, Neni 18 | Shuma sipas moshës dhe shkallës (tabela më poshtë), jo më shumë se 110 000 lekë për çdo 10%. |
| Dëmi moral për paaftësi të përhershme | Neni 25/4/b; Rregullorja e AMF, Neni 19/2/a | Raport i caktuar sipas shkallës: deri në 30%, 3/4 e dëmit biologjik; mbi 30% deri në 45%, 4/5; mbi 45% deri në 60%, sa dëmi biologjik; mbi 60% deri në 75%, 5/4; mbi 75%, 3/2. |
| Dëmi ekzistencial për paaftësi të përhershme | Neni 25/4/c; Rregullorja e AMF, Neni 20/2/a | I njëjti raport sipas shkallës, i llogaritur veçmas nga dëmi moral. Neni 20 e shkruan shkallën e katërt “nga 60%”. |
| Dëmi moral dhe ekzistencial i familjarëve (paaftësi e përhershme) | Neni 25/4/ç, d | Prind, fëmijë ose bashkëshort: jo më shumë se 1/5 e dëmit moral të të dëmtuarit dhe jo më shumë se 1/5 e dëmit të tij ekzistencial. Vëlla ose motër: jo më shumë se gjysma e kësaj shume. |
| Dëmi moral dhe ekzistencial i familjarëve (vdekje) | Neni 25/4/dh, e | Prind, fëmijë ose bashkëshort: jo më shumë se 220 000 lekë dëm moral dhe jo më shumë se 220 000 lekë dëm ekzistencial. Vëlla ose motër: jo më shumë se gjysma e kësaj shume. |
| Të ardhurat e humbura dhe varrimi (vdekje) | Neni 25/3/b; Rregullorja e AMF, Neni 15 | Si te paaftësia e plotë, duke zbritur nga të ardhurat 30%, 40% ose 50% për 3 e më shumë, 2 ose 1 familjar. I ndjeri nën 16 vjeç: 2 500 000 lekë fikse. Varrimi: 300 000 lekë fikse. I ndjeri i vetëm në familje: paguhen vetëm shpenzimet e varrimit. |
| Dëmi moral dhe ekzistencial për paaftësi të përkohshme | Neni 25/4/ë, f; Rregullorja e AMF, Neni 16/2, 19/4, 20/4 | Jo më shumë se 15 000 lekë në muaj për secilin zë, për periudhën e paaftësisë, deri në 6 muaj. |
| Interesi për ditë vonese | Ligji 32/2021, Neni 10/4, 10/11 | Lind vetëm kur afati ligjor nuk është respektuar dhe nuk zbatohet në rastet e Nenit 10/11. |
Transporti sanitar dhe kujdesi nuk janë zë më vete në llogaritjen e Rregullores për kërkesën ndaj sigurimit. Kodi Civil (Nenet 640 dhe 641) flet më gjerë për shpenzimet e lidhura me dëmin, por kjo është çështje për rrugën gjyqësore dhe nuk i ndryshon shumat e Rregullores.
Shumat e dëmit biologjik sipas Nenit 18/3 të Rregullores së AMF:
| Mosha | Paaftësi deri në 30% | Paaftësi mbi 30% |
|---|---|---|
| Deri në 20 vjeç | 100 000 lekë | 110 000 lekë |
| 21 deri në 30 vjeç | 85 000 lekë | 100 000 lekë |
| 31 deri në 50 vjeç | 50 000 lekë | 85 000 lekë |
| 51 deri në 70 vjeç | 40 000 lekë | 65 000 lekë |
| Mbi 70 vjeç | 35 000 lekë | 55 000 lekë |
Neni 18/3 nuk thotë vetë për çfarë njësie janë këto shuma. Ne i lexojmë së bashku me kufirin e Nenit 18/2, pra për çdo 10% paaftësi, dhe mbi këtë lexim është ndërtuar edhe shembulli më poshtë.
Shembull hipotetik: një burrë 40 vjeç, i vetëpunësuar, me të ardhura neto mesatare 600 000 lekë në vit, mbetet me paaftësi të përhershme 20% dhe vërteton se i ka humbur të ardhurat. Koeficienti i tij në tabelën nr. 1 është 20.72.
| Zëri | Llogaritja | Shuma |
|---|---|---|
| Të ardhurat e humbura | 600 000 × 20.72 × 0.90 × 0.20 | 2 237 760 lekë |
| Dëmi biologjik | 2 × 50 000 (31–50 vjeç, deri në 30%) | 100 000 lekë |
| Dëmi moral | 3/4 × 100 000 | 75 000 lekë |
| Dëmi ekzistencial | 3/4 × 100 000 | 75 000 lekë |
| Gjithsej për të dëmtuarin | Pa shpenzimet dhe pa paaftësinë e përkohshme | 2 487 760 lekë |
Bashkëshortja e tij mund të përfitojë deri në 15 000 lekë dëm moral dhe deri në 15 000 lekë dëm ekzistencial. Nëse një ofertë për këtë person do të linte jashtë dëmin moral dhe ekzistencial, do të mungonin 150 000 lekë. Ky nuk është premtim për asnjë rast real: shuma e vërtetë varet nga të ardhurat e provuara dhe nga shkalla e paaftësisë.
Për detaje mbi vlerësimin e dëmit moral, shihni “Sa lekë është dëmi moral pas aksidentit”. Për dëmtime të rënda trupore, shihni “Dëmshpërblim për dëmtime të rënda trupore”.
4. Si të krahasoni ofertën me vlerësimin ligjor
Përpara se të vendosni pranim ose refuzim, kryeni këtë kontroll të shpejtë:
- Përqindja e paaftësisë së përhershme — kontrolloni nëse e ka dhënë KMCAP-i ose komisioni mjekësor i shoqërisë, me të paktën 3 mjekë specialistë, sipas tabelës nr. 2. Përqindja ndikon në të ardhurat e humbura dhe në dëmin biologjik, moral dhe ekzistencial: në shembullin më lart, 30% në vend të 20% do ta rriste shumën me 1 243 880 lekë.
- Të gjitha faturat spitalore dhe farmaceutike — a janë llogaritur çdo faturë, çdo trajtim, çdo blerje ilaçesh? Kontrolloni një për një. Vlejnë ato të vërtetuara me dokumente të rregullta.
- Të ardhurat e humbura — a janë llogaritur në bazë të mesatares 3-vjeçare (për të punësuarit ose të vetëpunësuarit) sipas Nenit 25/3/a, apo vetëm në pagën minimale? A është përdorur koeficienti i tabelës nr. 1 për moshën dhe gjininë tuaj?
- Dëmi biologjik — a është marrë shuma e grupit të duhur të moshës dhe të shkallës së paaftësisë?
- Dëmi moral — a përputhet raporti me shkallën e paaftësisë? Deri në 30% raporti i saktë është 3/4 e dëmit biologjik; 3/2 zbatohet vetëm mbi 75%.
- Dëmi ekzistencial — a është ndarë veçmas nga dëmi moral dhe a është llogaritur me raportin e duhur? Këto janë dy figura të ndryshme sipas Nenit 25/4.
- Familjarët — nëse jeni prind, fëmijë ose bashkëshort i një personi me paaftësi të përhershme, a është shqyrtuar zëri juaj? Kufiri është jo më shumë se 1/5 e dëmit moral të të dëmtuarit dhe jo më shumë se 1/5 e dëmit të tij ekzistencial; për vëlla ose motër, jo më shumë se gjysma e kësaj shume.
- Interesi për vonesë — a është kaluar afati ligjor në rastin tuaj? Nëse po, nga cila datë deri në cilën datë është llogaritur interesi dhe me çfarë përqindjeje?
Nëse në ndonjë nga pikat që vlejnë për rastin tuaj përgjigjja është “jo” ose “s’e di”, oferta kërkon rishikim para se të vendosni.
5. Kur mund ta pranoni dhe kur JO
Ka raste ku pranimi i shpejtë ka kuptim, por ato janë të kufizuara:
MUND të pranohet:
- Dëme materiale të vogla (deri 100 000 lekë) — kur shuma është e qartë (riparim me faturë, vlerësim me ekspertizë) dhe oferta e mbulon plotësisht.
- Dëme trupore shumë të lehta pa paaftësi të përhershme, kur oferta mbulon të gjitha shpenzimet, pagën e humbur dhe dëmin moral e ekzistencial për kohën e paaftësisë.
- Rastet ku një avokat ose ekspert e ka kontrolluar ofertën zë për zë dhe ajo përputhet me formulat dhe tabelat e Rregullores së AMF.
NUK duhet pranuar:
- Çdo rast me paaftësi të përhershme, pa kontrolluar përqindjen dhe se kush e ka dhënë.
- Çdo rast me vdekje, kur familjarët nuk kanë llogaritur ndarjen individuale për çdo person.
- Çdo ofertë që nuk përfshin dëmin moral dhe ekzistencial si zëra të ndarë.
- Çdo rast ku dëmtimi ende nuk është stabilizuar mjekësisht (mund të përkeqësohet).
- Çdo ofertë që nuk përfshin interesin e vonesës, kur afati ligjor është kaluar dhe kjo e drejtë zbatohet për rastin tuaj.
6. Çfarë bëni pas refuzimit të ofertës
Refuzim nuk do të thotë padi menjëherë. Ekziston një shkallë e plotë ndërmjetëse:
- Kundërofertë me shkresë — përgjigjuni ofertës me shkresë të protokolluar që liston zërat e munguar dhe shumën që kërkoni. Kërkoni rishikim brenda 15 ditësh.
- Prova mjekësore për përqindjen — nëse nuk jeni dakord me përqindjen e paaftësisë, mbështeteni kundërshtimin me dokumentacion mjekësor ose me një raport mjeko-ligjor. Ky raport është provë; përqindjen për llogaritjen e jep KMCAP-i ose komisioni mjekësor (Neni 14/5 i Rregullores së AMF).
- Ankim zyrtar sipas Nenit 10/7 — depozitoni ankim formal te shoqëria; ajo ka 15 ditë të përgjigjet.
- Ankim te AMF-ja — nëse shoqëria refuzon rishikimin. Për procedurën, shihni “Si të ankoheni te AMF”.
- Padi civile në gjykatë — nëse asnjë prej mësipërmve s’jep rezultat. Kujdes me afatin 2-vjeçar të parashkrimit, detaje te “Afati i parashkrimit”.
“10. Në rast se shoqëria e sigurimit nuk i përgjigjet palës së dëmtuar brenda afatit të përcaktuar në pikën 1 të këtij neni, dhe/ose pala e dëmtuar nuk është dakord me masën e dëmshpërblimit të ofruar nga shoqëria e sigurimit dhe/ose pala e dëmtuar nuk është dakord me shkaqet e refuzimit të dëmshpërblimit nga shoqëria e sigurimit, vetëm në këto raste pala e dëmtuar ka të drejtë të ngrejë padi civile kundër shoqërisë së sigurimit.”
Ligji e njeh shprehimisht: mospranimi i ofertës është arsye e ligjshme për padi. Sigurimi nuk mund t’ju “ndëshkojë” për refuzim — kjo është e drejtë juaja.
Mbani parasysh: jo çdo ofertë e parë është e ulët. Ka raste kur oferta është tashmë e drejtë, prandaj vendimin merreni vetëm pasi ta keni krahasuar me të gjithë zërat që ju takojnë. Refuzimi i ofertës së parë nuk jua heq të drejtën e dëmshpërblimit: ligji ju lejon të negocioni, të ankoheni ose të ngrini padi.
7. Si ju ndihmon Valore
Para se të nënshkruani, konsultimi me Valore është falas dhe pa asnjë rrezik ekonomik për ju. Ne bëjmë llogaritjen sipas Nenit 25 dhe Rregullores së AMF (dëmi biologjik + moral + ekzistencial + humbje të ardhurash + shpenzime + zëra për familjarët + interes vonese, kur ka vend), krahasojmë me ofertën e sigurimit dhe ju themi qartë nëse ia vlen të pranohet apo jo. Nëse kërkohet negocim, ankim ose padi, ne e ndjekim procesin. Ju paguani vetëm në rast rezultati.
Kontakt: Telefononi +355 4 530 1358 ose plotësoni formën e kontaktit. Konsulentët tanë janë në dispozicion 24 orë në ditë, edhe në shtëpi ose me video-call.
Përfundim
Oferta e parë e sigurimit është një llogaritje që mund ta kontrolloni, jo një vendim që duhet ta pranoni. Neni 10/9 e bën çdo nënshkrim përfundimtar dhe të pariparueshëm — prandaj kurrë asnjë nënshkrim pa konsulencë ligjore. Krahasoni ofertën me zërat e Nenit 25 dhe të Rregullores së AMF (të ardhura, shpenzime, biologjik, moral, ekzistencial, familjarë) dhe, kur afati ligjor nuk është respektuar, me interesin sipas Nenit 10. Nëse mungon një zë që ju takon, ose nëse përqindja, mosha apo raporti nuk përputhen, mos nënshkruani dhe ndiqni procedurën e negocimit ose ankimit. Ligji ju mbron; përdoreni.
Pse Valore
Jemi në krahun tuaj, jo të sigurimeve
Oferta e parë ju vjen shpesh kur keni më shumë nevojë për para dhe më pak kohë për të kontrolluar shifrat. Pikërisht atëherë ia vlen të keni në krahun tuaj dikë që e njeh vlerën e plotë të dëmit.
- Mbi 28 vjet përvojëPrej më shumë se 28 vitesh menaxhojmë çështje dëmshpërblimi në fushën civile dhe penale.
- Mbi 400 profesionistëNë ekipin tonë punojnë avokatë, konsulentë ligjorë, inxhinierë të aksidenteve, mjekë ligjorë dhe psikologë.
- Konsultimi është falasNa tregoni çfarë ndodhi. Për konsultimin nuk paguani asgjë.
- Pagesë vetëm në rast rezultatiPagesa jonë është përqindje e dëmshpërblimit që merrni dhe caktohet kur na e besoni çështjen. Të gjitha shpenzimet e nevojshme i përballojmë ne.
- Në dispozicion 24 orë në ditëKonsulentët tanë ju takojnë në shtëpi ose me video-call. Jemi gati të ndërhyjmë në të gjithë Shqipërinë.
- I njëjti sistem si në ItaliSistemin e strukturuar dhe të certifikuar që zbatojmë në Itali, tani e ofrojmë edhe për Shqipërinë.
Tiranë, Bulevardi Dëshmorët e Kombit, Kullat Binjake, kulla 1, kati 10, dera 33 · info@valore.al
Lexoni gjithashtu: