Si funksionon sistemi bonus-malus per sigurimin TPL ne Shqiperi?

Deri në fund të vitit 2025, sigurimi TPL në Shqipëri kishte një çmim relativisht të njëjtë për të gjithë shoferët — pavarësisht nëse dikush s’kishte pasur asnjë aksident për 20 vjet ose nëse tjetri kishte shkaktuar 3 aksidente vitin e kaluar. Kjo ndryshoi nga 1 janar 2026, kur u aplikua sistemi bonus-malus i miratuar përmes rregullores së AMF-së.

1. Çfarë është sistemi bonus-malus dhe pse u prezantua

“Bonus-malus” është një term latin që do të thotë “mirë-keq”. Në sigurimin motorik, ai është një mekanizëm ku primi që paguan çdo shofer varion sipas historikut të tij të aksidenteve:

• Shoferë të kujdesshëm (pa dëme të shkaktuara) → paguajnë më pak (bonus)
• Shoferë që shkaktojnë aksidente → paguajnë më shumë (malus)

Qëllimi është dyfishtë: (1) të inkurajojë sjelljen e kujdesshme në rrugë përmes stimujve ekonomikë, dhe (2) të shpërndajë koston reale të riskut te ata që e krijojnë atë. Në vendet europiane, ky sistem është standard prej dekadash — Italia, Franca, Gjermania e kanë të ndarë në 10-18 klasa me diferenca shumë më të mëdha se ato shqiptare. Në Shqipëri modeli u aplikua në formë të thjeshtuar në fillim, me idenë e zgjerimit gradual.

2. Kuadri ligjor: nga Ligji 32/2021 te Rregullorja AMF

Baza ligjore vjen nga dy nivele:

• Ligji Nr. 32/2021 “Për sigurimin e detyrueshëm në sektorin e transportit” — e parashikonte mundësinë e diferencimit të primit sipas riskut individual, por s’ndalonte dhe s’aplikonte detajet.
• Rregullorja e AMF-së “Për përcaktimin e faktorëve të riskut të përfshirë në llogaritjen e primeve për produktet e sigurimit të detyrueshëm në sektorin e transportit” — miratuar në fillim të vitit 2025 dhe përcakton konkretisht koeficientët e bonusit dhe malusit.

Rregullorja hyri në fuqi në 2025, por elementi bonus-malus u aplikua në llogaritjen e primeve vetëm nga 1 janar 2026 — kur shoqëritë e sigurimit patën një vit të plotë të dhënash për të bazuar llogaritjet. Për detaje të plota të Ligjit 32/2021, shihni “Ligji shqiptar për aksidentet rrugore”.

3. Bonus 3% — kush e merr dhe si

Bonusi është një zbritje prej 3% mbi primin bazë të TPL-së, që aplikohet automatikisht kur:

• Nuk keni shkaktuar asnjë dëm në 12 muajt e mëparshëm si drejtues i mjetit tuaj
• Nuk figuroni si fajtor në asnjë kërkesë dëmshpërblimi të hapur me shoqërinë tuaj të sigurimit
• Rinovoni policën në një shoqëri sigurimi që ka akses te historia juaj (të gjitha shoqëritë kanë hyrje në Qendrën e Informacionit të Sigurimeve të Detyrueshme, sipas Nenit 31 të Ligjit 32/2021)

Në formulë: Prim me bonus = Prim bazë × 0.97

Për një polic mesatare prej 18 900 lekësh (mesatarja e janarit 2026), ulja praktike është rreth 567 lekë. Nuk është shumë e madhe në terma absolutë, por është një sinjal që sistemi po ju “shpërblen” për sjellje të mirë.

4. Malus 18% dhe 39% — kur aplikohet

Malus-i vjen në dy nivele, sipas numrit të dëmeve që keni shkaktuar në 12 muajt e mëparshëm:

Shembull konkret për një prim bazë prej 20 000 lekësh:

• Pa dëme → 20 000 × 0.97 = 19 400 lekë (ju kurseni 600 lekë)
• 1 dëm → 20 000 × 1.18 = 23 600 lekë (paguani 3 600 lekë më shumë)
• 2+ dëme → 20 000 × 1.39 = 27 800 lekë (paguani 7 800 lekë më shumë)

5. Shifrat e para nga 2026

Pas gjashtë muajve të parë të aplikimit, të dhënat e siguruesve tregojnë një pamje të qartë:

Prim mesatar për një kontratë TPL në janar 2026 zbriti nën 18 900 lekë — një rënie e vogël por e ndjeshme që rezulton nga fakti se dominonte bonusi (numër i madh shoferësh) mbi malus-in (numër i vogël por me rritje më të madhe). Në total, siguruesit mblodhën rreth 4.5-5 milionë euro më pak në primet TPL në 2026 krahasuar me atë çka do të kishin mbledhur pa bonus-malus.

Kjo do të thotë që 96% e shoferëve po paguajnë pak më pak, ndërsa 4% (shkaktarët e aksidenteve) po paguajnë ndjeshëm më shumë. Sistemi po realizon qëllimin e vet fillestar.

6. Çfarë NUK ndikon në malus (kur jeni viktimë)

Kjo është një pikë kritike që shpesh keqkuptohet. Malus aplikohet vetëm për shkaktarin e dëmit. Nëse ju jeni palë e dëmtuar në aksident, primi juaj TPL NUK rritet — përkundrazi, mund të vazhdoni të merrni bonusin.

Rastet ku bonusi juaj mbetet i paprekur:

• Ju keni qenë pasagjer në një makinë të goditur
• Ju keni qenë këmbësor ose ciklist i goditur nga një makinë
• Makina juaj u godit nga një shofer tjetër (ju s’keni faj)
• Aksident nga defekt teknik i rrugës për të cilin nuk keni përgjegjësi
• Aksident me mjet të pasiguruar ku dëmshpërblimi vjen nga Fondi i Kompensimit i BSHS-së

Në të gjitha këto raste, ju keni të drejtë të kërkoni dëmshpërblim të plotë (trupor + material + moral) sipas Ligjit 32/2021 dhe Kodit Civil, pa asnjë ndikim negativ te primi juaj i vitit të ardhshëm.

7. Si ju ndihmon Valore

Kur pësoni një aksident, është kritike të përcaktohet qartë kush është fajtori — sepse kjo ndikon jo vetëm te dëmshpërblimi që merrni, por edhe te primi juaj i sigurimit për vitet e ardhshme. Ekipi i Valore siguron që dosja juaj të paraqitet me argumente të forta për të mbrojtur pozicionin tuaj — që të mos ju vendoset malus i padrejtë kur në fakt ju keni qenë viktima, dhe që të merrni dëmshpërblimin e plotë që ju takon. Konsulta e parë falas, asnjë pagesë para se të merrni dëmshpërblimin.

Përfundim

Sistemi bonus-malus solli një ndryshim strukturor në tregun shqiptar të sigurimeve motorike nga 1 janar 2026. Nëse jeni shofer i kujdesshëm, tashmë paguani pak më pak. Nëse shkaktoni aksidente, do të paguani ndjeshëm më shumë vitin e ardhshëm. Por rregulli kryesor për t’u kujtuar: vetëm faji ligjor aktivizon malus-in — nëse jeni viktima, e drejta juaj për dëmshpërblim është e plotë dhe primi juaj mbetet i paprekur.

Lexoni gjithashtu:

• Cilat sigurime janë të detyrueshme për makinen 2026
• Çfarë mbulon sigurimi TPL në rast aksidenti
• Kush është fajtor në aksidentin ndërmjet dy makinave
• Ligji shqiptar për aksidentet rrugore — të gjitha nenet