Motoristi ose çiklisti i goditur nga një makinë në Shqipëri ka të drejtë për të njëjtin dëmshpërblim si çdo viktimë tjetër e mbuluar nga sigurimi TPL: dëmin biologjik (për çdo 10% paaftësi, nga 35 000 deri në 110 000 lekë, sipas moshës dhe shkallës), dëmin moral, dëmin ekzistencial, shpenzimet spitalore e farmaceutike dhe humbjen e të ardhurave, kur vërtetohet. Limiti për një person varet nga viti i lidhjes së kontratës së sigurimit: 32 000 000 lekë për kontratat e vitit 2026 e në vijim dhe 30 000 000 lekë për ato të vitit 2025, përveç kur kontrata përcakton një vlerë më të lartë. Mosvendosja e kaskës ose mosrespektimi i sinjalistikës nga motoristi/çiklisti mund ta ulë shumën, por vetëm kur vërtetohet se kanë ndikuar në aksident ose në rëndimin e dëmeve (parim i fajit të pjesshëm), dhe nuk e zhduk të drejtën. Nëse motorri juaj është pa TPL, por fajtor është një automjet i siguruar, paguan TPL i automjetit. Kur aksidentin e shkakton një mjet i pasiguruar, këmbësori ose çiklisti i dëmtuar drejtohet te Fondi i Kompensimit i BSHS-së.
Motoristët dhe çiklistët janë ndër përdoruesit më të ekspozuar të rrugës. Arsyeja është thjesht fizike: pa karrocerinë mbrojtëse të një makine, çdo përplasje me një automjet të rëndë sjell pasoja shumë më të rënda për trupin e drejtuesit dyrrotak. Pyetjet ligjore që vijnë pas: Sa lekë na takojnë? Po nëse motorri ishte pa siguracion? Po nëse nuk kishim kaskë?
1. Pse motoristi dhe çiklisti janë “viktima të cenueshme”
Motoristët dhe çiklistët i quajmë viktima të cenueshme të trafikut, ngjashëm me këmbësorët, sepse kur përplasen nga një automjet me karroceri (makinë, autobus, kamion), trupi i tyre nuk ka asnjë mbrojtje. Ky është një përshkrim, jo një kategori ligjore: ligji nuk u jep një status të veçantë formal dhe për ta vlejnë të njëjtat rregulla si për çdo të dëmtuar tjetër.
Parimi bazë i përgjegjësisë me faj vlen për të dyja palët:
“Personi që, në mënyrë të paligjshme dhe me faj, i shkakton tjetrit një dëm në personin ose në pasurinë e tij, detyrohet të shpërblejë dëmin e shkaktuar.”
Sipas të njëjtit nen, personi që ka shkaktuar dëmin nuk përgjigjet vetëm kur provon se nuk ka faj. Pra për shoferin që ka goditur motoristin ose çiklistin, faji prezumohet nga vetë fakti i shkaktimit të dëmit. Për ta hedhur poshtë ose ulur këtë faj, sigurimi duhet të provojë me dëshmi konkrete (kamera, dëshmitarë, ekspertizë teknike) që viktima vetë ka kontribuar në shkaktimin.
Motorri (mjet motorik) konsiderohet “mjet” sipas Ligjit 32/2021 dhe duhet të ketë sigurim TPL të detyrueshëm. Bicikleta jo — nuk konsiderohet “mjet motorik” dhe nuk ka detyrim sigurimi. Por dëmshpërblimi kur çiklisti goditet nga një automjet vjen sërish nga TPL i automjetit fajtor — pra çiklisti i goditur është “pala e tretë” e mbrojtur.
2. Çfarë dëmesh mbulon sigurimi për ta
Motoristi ose çiklisti, sapo ka dëmtime trupore nga përplasja me një automjet, hyn në kategorinë “i dëmtuari” sipas Ligjit Nr. 32/2021. Kjo i jep të drejtën për zërat e mëposhtëm. Tre të parët përbëjnë dëmin jopasuror, i cili sipas Rregullores së AMF nr. 125/2021 (Neni 17, pika 3) nuk ka zëra të tjerë veç tyre.
Të gjithë zërat e dëmit janë këta:
- Dëmi biologjik — për paaftësinë e përhershme trupore
- Dëmi moral — për dhembjen dhe vuajtjen
- Dëmi ekzistencial — për pamundësinë e jetës normale
- Dëmi pasuror — shpenzimet spitalore e farmaceutike, të vërtetuara me dokumente të rregullta, humbja e të ardhurave kur vërtetohet, dëmi i motorrit/bicikletës
- Dëmi për paaftësinë e përkohshme — për periudhën deri në 6 muaj që e përcakton organi kompetent shëndetësor: për të punësuarin, diferenca midis pagës së muajit të fundit dhe pagës nga raportet mjekësore; për të papunin, paga minimale × ditët e punës ÷ 22; për të miturin nën 16 vjeç ose pensionistin, shpenzimet spitalore e farmaceutike. Dëmi moral dhe ai ekzistencial janë jo më shumë se 15 000 lekë secili për çdo muaj (Rregullorja e AMF, Neni 16, Neni 19, pika 4, dhe Neni 20, pika 4).
Humbja e të ardhurave për paaftësi të përhershme llogaritet me formulën e Nenit 14 të Rregullores: të ardhurat vjetore × koeficienti i shumës së kapitalizuar (tabela nr. 1, sipas moshës dhe gjinisë) × 0.90 (0.80 për pensionistin) × koeficienti i humbjes së aftësisë për punë. Të ardhurat vjetore janë mesatarja neto e 3 viteve të fundit, ndërsa për të papunin dhe të miturin deri në 16 vjeç merret paga minimale zyrtare bruto e vendbanimit, dhe për pensionistin pensioni i vitit të fundit, në bazë vjetore.
Vini re që dëmi i motorrit ose i bicikletës është dëm ndaj pronës që mbulohet nga TPL i automjetit fajtor (jo nga TPL i motoristit, sepse ai nuk është fajtor). Dëmshpërblimi nuk mund ta kalojë kurrë vlerën aktuale të sendit të dëmtuar, prandaj për një bicikletë të përdorur nuk paguhet çmimi i blerjes; fatura është vetëm një provë për vlerën. Për motorrin, shoqëria e sigurimit duhet të ofrojë dëmshpërblim në para ose riparim në servis, dhe në vlerën e dëmshpërblimit përfshihen shpenzimet e transportit, të ruajtjes dhe ato gjyqësore apo noteriale. Motorri konsiderohet jashtë përdorimi kur riparimi kushton mbi 80% të vlerës së tij ose është teknikisht i pamundur, dhe atëherë paguhet vlera e plotë (Rregullorja e AMF, Neni 30 dhe Neni 31, pika 5). Limiti për dëmet ndaj pronës është 15 000 000 lekë për ngjarje për mjetet e zakonshme dhe 20 000 000 lekë për autobusë, kamionë dhe mjete që transportojnë lëndë të rrezikshme (Ligji Nr. 32/2021, Neni 25, pika 2, shkronja b).
3. Tabela e shumave sipas moshës dhe % paaftësisë
Ligji Nr. 32/2021 (Neni 25, pika 4) vendos kufijtë e dëmit jopasuror, ndërsa mënyrën e llogaritjes e jep Rregullorja e AMF nr. 125/2021 (Nenet 18, 19 dhe 20). Për këto shuma ligji nuk parashikon rritje vjetore. Dëmi biologjik varet nga mosha dhe nga shkalla e paaftësisë:
| Mosha | Paaftësi deri në 30% | Paaftësi mbi 30% |
|---|---|---|
| Deri në 20 vjeç | 100 000 lekë | 110 000 lekë |
| 21 deri në 30 vjeç | 85 000 lekë | 100 000 lekë |
| 31 deri në 50 vjeç | 50 000 lekë | 85 000 lekë |
| 51 deri në 70 vjeç | 40 000 lekë | 65 000 lekë |
| Mbi 70 vjeç | 35 000 lekë | 55 000 lekë |
Neni 18, pika 3, i Rregullores i jep shumat e tabelës, por nuk thotë vetë për çfarë njësie janë. Ne i lexojmë së bashku me kufirin e pikës 2, pra për çdo 10% paaftësi, dhe mbi këtë lexim janë ndërtuar shifrat më poshtë. Shuma 110 000 lekë është tavani i ligjit dhe arrihet vetëm deri në 20 vjeç, me paaftësi mbi 30%. Shkallën e paaftësisë e jep KMCAP-i ose komisioni mjekësor i shoqërisë së sigurimit, me të paktën 3 mjekë specialistë, sipas tabelës nr. 2 të Rregullores (Neni 14, pika 5).
Dëmi moral dhe dëmi ekzistencial llogariten secili veçmas, në raport me dëmin biologjik:
| Shkalla e paaftësisë | Dëmi moral | Dëmi ekzistencial |
|---|---|---|
| Deri në 30% | 3/4 e dëmit biologjik | 3/4 e dëmit biologjik |
| Mbi 30% deri në 45% | 4/5 e dëmit biologjik | 4/5 e dëmit biologjik |
| Mbi 45% deri në 60% | Sa dëmi biologjik | Sa dëmi biologjik |
| Mbi 60% deri në 75% | 5/4 e dëmit biologjik | 5/4 e dëmit biologjik |
| Mbi 75% | 3/2 e dëmit biologjik | 3/2 e dëmit biologjik |
Shembull ilustrues: shumat për një të dëmtuar hipotetik, motorist ose çiklist, 31 deri në 50 vjeç. Mbi to shtohen shpenzimet spitalore e farmaceutike të dokumentuara, humbja e të ardhurave kur vërtetohet dhe dëmi i mjetit.
| % Paaftësia | Dëmi biologjik | Dëmi moral | Dëmi ekzistencial | Gjithsej jopasuror |
|---|---|---|---|---|
| 20% | 100 000 lekë | 75 000 lekë | 75 000 lekë | 250 000 lekë |
| 40% | 340 000 lekë | 272 000 lekë | 272 000 lekë | 884 000 lekë |
| 60% | 510 000 lekë | 510 000 lekë | 510 000 lekë | 1 530 000 lekë |
| 80% | 680 000 lekë | 1 020 000 lekë | 1 020 000 lekë | 2 720 000 lekë |
| 100% | 850 000 lekë | 1 275 000 lekë | 1 275 000 lekë | 3 400 000 lekë |
Mosha e ndryshon shumën: me të njëjtat rregulla, për paaftësi 40% totali jopasuror del 1 144 000 lekë deri në 20 vjeç, 1 040 000 lekë për moshën 21 deri në 30 vjeç, 884 000 lekë për moshën 31 deri në 50 vjeç, 676 000 lekë për moshën 51 deri në 70 vjeç dhe 572 000 lekë mbi 70 vjeç. Te rreshti 60%, tabela përdor raportin „sa dëmi biologjik“; Neni 20 e shkruan shkallën e katërt „nga 60%“, jo „mbi 60%“, prandaj për dëmin ekzistencial pikërisht 60% përfshihet në dy shkallë.
“a) vlera e dëmit biologjik për çdo person të dëmtuar do të jetë jo më shumë se 110 000 (njëqind e dhjetë mijë) lekë për çdo 10% të shkallës së paaftësisë së përhershme, të pjesshme ose të plotë. Shuma e përfitimit e parashikuar në këtë pikë duhet të bazohet në moshën dhe shkallën e paaftësisë së të dëmtuarit;”
“b) vlera e dëmit moral për çdo person të dëmtuar me pasojë paaftësi të përhershme për punë është nga 3/4 deri në 3/2 e dëmit biologjik sipas shkronjës ‘a’ të pikës 4 të këtij neni;”
Rregulli „nga 3/4 deri në 3/2“ i ligjit nuk është një hapësirë e lirë vlerësimi: Rregullorja e ndan në shkallët fikse të tabelës së mësipërme (Neni 19, pika 2, shkronja a, dhe Neni 20, pika 2, shkronja a).
Për dëmtime që kërkojnë formë të zgjeruar trajtimi (paaftësi mbi 50%, dëmtim i shtyllës kurrizore, amputime), shihni udhëzuesin “Sa dëmshpërblim për dëmtime të rënda trupore” — atje ndahen edhe metoda të llogaritjes së humbjes së të ardhurave.
4. Po nëse ishit pa kaskë ose pa pajisje sigurie?
Sigurimi mund ta përdorë mungesën e kaskës si argument për të ulur shumën. Kaska është e detyrueshme me ligj për çdo motorist në Shqipëri, dhe mosvendosja e saj mund ta ulë dëmshpërblimin, kur vërtetohet se i ka rënduar dëmtimet.
Parimi: nëse vërtetohet se dëmtimet do të kishin qenë më të vogla me kaskë, atëherë shuma e dëmshpërblimit ulet në proporcion me kontributin e mungesës së kaskës në rëndimin e dëmeve. Vlerësimi bëhet zakonisht nga ekspert mjeko-ligjor. Disa shembuj orientues:
- Dëmtim kafke pa kaskë, ku kaska do ta kishte parandaluar pjesërisht → ulje e pjesshme e shumës
- Dëmtim trupi pa lidhje me kokën → kaska nuk ka ndikim → pa ulje
- Dëmtim cerebral pa kaskë, ku kaska do ta kishte zvogëluar shumë → ulje e madhe e shumës
Por kjo nuk e zhduk të drejtën — vetëm e zvogëlon shumën. Çdo motorist i dëmtuar duhet të kërkojë dëmshpërblim pavarësisht nga vendimi për kaskën. Për çiklistët, kaska zakonisht nuk është e detyrueshme me ligj në Shqipëri, kështu që argumenti i mungesës së saj rrallë qëndron.
Drita e motorrit fikur, mosveshja e xhupit refleks, kalim mes radhëve (filtering) në trafik të bllokuar, shpejtësia mbi limit, ndikim alkooli/substancash, mospatja e patentës së kategorisë A — secili prej tyre mund të ngrihet nga sigurimi si arsye për të ulur shumën. Por çdo pretendim i tillë duhet provuar me prova konkrete (analiza alkooli, raport policor i hollësishëm).
5. Po nëse motorri/bicikleta vetë nuk kishin TPL?
Për motorrët në Shqipëri, sigurimi TPL është i detyrueshëm sipas Ligjit Nr. 32/2021 — vlen për çdo mjet motorik që i nënshtrohet detyrimit për regjistrim, pavarësisht nga numri i rrotave (Neni 3, pika 16). Mjet i pasiguruar është edhe ai që e ka kontratën të përfunduar dhe të parinovuar (Neni 3, pika 17).
Rast 1 — Motoristi i pa siguracion është VIKTIMA: Nëse motorri juaj është pa TPL por ju keni qenë i dëmtuari (jo fajtori) në një aksident me një makinë të siguruar, nuk ka asnjë problem. Dëmshpërblimi vjen nga TPL i automjetit fajtor, pa lidhje me statusin e siguracionit të motorrit tuaj.
Rast 2 — Motorri pa TPL e ka shkaktuar aksidentin: Këtu situata është më e ndërlikuar. Këmbësori ose çiklisti i goditur drejtohet te Fondi i Kompensimit i Byrosë Shqiptare të Sigurimit, që paguan brenda kufijve të ligjit. Personat që ndodhen në një mjet të siguruar dhe personat që ndodhen në motorrin e pasiguruar trajtohen drejtpërdrejt nga një shoqëri sigurimi (Ligji Nr. 32/2021, Neni 43, pika 1), përveç dëmeve ndaj autobusëve dhe mjeteve që transportojnë lëndë të rrezikshme, të cilat i paguan Byroja (Neni 43, pika 2). Nuk kanë të drejtë dëmshpërblimi drejtuesi fajtor për dëmet e veta dhe bashkudhëtari që e dinte se mjeti ishte i pasiguruar (Neni 22, pika 1). Byroja ose shoqëria e sigurimit e kërkon më pas shumën e paguar nga personi përgjegjës (Neni 44, pika 3).
“Fondi i kompensimit administrohet nga Byroja dhe ka për qëllim pagesën e dëmeve ndaj pronës dhe ndaj personit, të ndodhura në territorin e Republikës së Shqipërisë për: a) dëmet e shkaktuara nga përdorimi i mjeteve motorike të pasiguruara dhe dëmet e shkaktuara nga përdorimi i mjeteve motorike të paidentifikuara…”
Për detajet e plota se si funksionon Fondi i Kompensimit dhe si i parashtroni kërkesën, shihni artikullin “Roli i Byrosë Shqiptare të Sigurimit në dëmshpërblim”.
6. Hapat e parë pas goditjes
Aksidentet me motorr ose biciklete kanë një veçanti: shoferi i automjetit mund të ikë nga vendi ose të pretendojë “nuk e pashë”. Prandaj shpejtësia në mbledhjen e provave është vendimtare. Kërkesa për dëmshpërblim paraqitet brenda 2 viteve nga data e aksidentit (Rregullorja e AMF, Neni 5, pika 2), por provat duhen siguruar shumë më herët. Tre prioritetet menjëherë pas aksidentit:
- Akti i aksidentit nga Policia Rrugore. Dosja e dëmit kërkon procesverbalin e Policisë Rrugore për ngjarjen ose, në mungesë të tij, vendim gjyqësor apo dokumentacion të procedimit penal për shkaktarin e aksidentit (Rregullorja e AMF, Neni 10, pika 4). Kërkojeni në komisariatin e zonës.
- Mblidhni dëshmitarë dhe kërkoni kamerat e qarkullimit. Kamerat e bizneseve përreth i ruajnë pamjet për një kohë të kufizuar, që ndryshon nga sistemi në sistem. Sigurojini ligjërisht përmes Policisë ose noterit menjëherë.
- Raporti mjekësor i hollësishëm. Spitali ku trajtoheni duhet të lëshojë epikrizë me përshkrim të plotë të dëmtimeve, jo vetëm diagnozën. Kërkojeni me shkrim.
Listën e plotë të dokumentacionit gjeni te artikulli “Dokumentacioni i nevojshëm për dëmshpërblimin”.
Shembull hipotetik, vetëm për të treguar si funksionojnë formulat: një motorist, burrë 32 vjeç, i punësuar, me të ardhura neto mesatare 600 000 lekë në vit, goditet nga një makinë pa asnjë faj të tij dhe mbetet me paaftësi të përhershme 30%. Koeficienti i tij i shumës së kapitalizuar në tabelën nr. 1 është 22.49. Të ardhurat e humbura: 600 000 × 22.49 × 0.90 × 0.30 = 3 643 380 lekë. Dëmi biologjik: 3 × 50 000 = 150 000 lekë. Dëmi moral dhe dëmi ekzistencial: 3/4 × 150 000 = 112 500 lekë secili. Gjithsej: 4 018 380 lekë, pa shpenzimet spitalore e farmaceutike, pa dëmin e motorrit dhe pa zërat e paaftësisë së përkohshme. Ky nuk është premtim për asnjë rast real: shuma e vërtetë varet nga të ardhurat e provuara, nga shkalla e paaftësisë dhe nga prova për fajin.
7. Si ju ndihmon Valore
Dosjet me motorr ose biciklete kanë gjithmonë dy fronte: provimi i fajit (që sigurimi përpiqet ta ulë) dhe vlerësimi i dëmtimeve trupore (që sigurimi përpiqet të nënvlerësojë). Ekipi i Valore i administron të dyja: kërkesa zyrtare për kamerat, ekspertiza teknike e pavarur, ekspertiza mjeko-ligjore si provë për shkallën e paaftësisë, të cilën e jep KMCAP-i ose komisioni mjekësor, llogaritja e plotë e të gjitha figurave të dëmit. Konsulta e parë falas, asnjë pagesë para se të merrni dëmshpërblimin.
Kontakt: Telefononi +355 4 530 1358 ose plotësoni formën e kontaktit. Konsulentët tanë janë në dispozicion 24 orë në ditë, edhe në shtëpi ose me video-call.
Përfundim
Motoristët dhe çiklistët janë viktima të cenueshme që ligji shqiptar i mbron me të njëjtin kuadër si çdo viktimë tjetër të aksidentit rrugor. Mosvendosja e kaskës dhe kalimi mes radhëve janë argumente që sigurimi mund t’i përdorë për të ulur shumën, por asnjëri prej tyre nuk e zhduk të drejtën. Mungesa e TPL-së së motorrit nuk e ul dëmshpërblimin kur fajtor është automjeti tjetër. Prandaj ka rëndësi përgatitja e dosjes me prova konkrete dhe argumente teknike, që shuma të llogaritet sipas rregullave të ligjit dhe të Rregullores.
Pse Valore
Jemi në krahun tuaj, jo të sigurimeve
Si motorist ose çiklist, ju e merrni goditjen më të rëndë në përplasje, ndërsa sigurimi kërkon çdo arsye për ta ulur shumën. Valore është në krahun tuaj, kundër gjigantëve të sigurimeve.
- Mbi 28 vjet përvojëPrej më shumë se 28 vitesh menaxhojmë çështje dëmshpërblimi në fushën civile dhe penale.
- Mbi 400 profesionistëNë ekipin tonë punojnë avokatë, konsulentë ligjorë, inxhinierë të aksidenteve, mjekë ligjorë dhe psikologë.
- Konsultimi është falasNa tregoni çfarë ndodhi. Për konsultimin nuk paguani asgjë.
- Pagesë vetëm në rast rezultatiPagesa jonë është përqindje e dëmshpërblimit që merrni dhe caktohet kur na e besoni çështjen. Të gjitha shpenzimet e nevojshme i përballojmë ne.
- Në dispozicion 24 orë në ditëKonsulentët tanë ju takojnë në shtëpi ose me video-call. Jemi gati të ndërhyjmë në të gjithë Shqipërinë.
- I njëjti sistem si në ItaliSistemin e strukturuar dhe të certifikuar që zbatojmë në Itali, tani e ofrojmë edhe për Shqipërinë.
Tiranë, Bulevardi Dëshmorët e Kombit, Kullat Binjake, kulla 1, kati 10, dera 33 · info@valore.al
Lexoni gjithashtu: